And so it begins, stuurde collega Jan Daalder me vorige week.
Hij verwees naar een uitspraak van de Raad van State, de hoogste bestuursrechter van Nederland. Die oordeelde dat de provincie Noord-Brabant ten onrechte een vergunning had verstrekt aan een varkenshouder die wilde uitbreiden. De extra varkens zouden geen nadelige gevolgen hebben voor de omliggende natuur, want de boer zou ‘luchtwassers’ installeren.
Wie dit onderwerp volgt, weet dat dergelijke luchtwassers niet zo goed werken. Ze beloven veel meer stikstof uit de lucht te halen dan ze daadwerkelijk doen. Ook de Raad van State weet dit en bevestigde met zijn uitspraak dat je de stikstofcrisis niet kunt oplossen met technische innovaties als luchtwassers en tovervloeren alleen.
Dat de provincie niettemin doodleuk vergunningen blijft uitdelen, die vervolgens door de Raad van State weer van tafel worden geveegd, voelt een beetje als een automobilist die zonder remmen op een muur afrijdt, en vervolgens verbaasd is dat-ie botst.
Met een bulldozer
Het vorige kabinet bereidde een groot pakket maatregelen voor om de stikstofcrisis te bezweren. Lang niet alles was al goed uitgewerkt, wel lag er onder meer een zak geld ter waarde van 25 miljard euro klaar, waarvan 7 miljard gebruikt zou worden voor het extensiveren en afwaarderen van landbouwgrond. (Voor de liefhebber: binnenkort publiceert FTM een grote analyse waarin ik laat zien dat je iedere betekenisvolle transitie in de landbouw kunt vergeten zonder een dergelijke afwaardering.) De nieuwe coalitie van PVV, VVD, NSC en BBB draaide die plannen al de nek om.
Vorige week liet minister van Landbouw Femke Wiersma (BBB) weten dat ze ook het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) schrapt. Dit programma had provincies de ruimte moeten geven om aan natuurherstel te werken. Tot het laatst hebben provincies geprobeerd de minister op andere gedachten te brengen – tevergeefs dus.
Wat er voor het NPLG in de plaats komt is nog onduidelijk. Wiersma kondigde in een Kamerdebat aan dat datvoorlopig ook nog wel even zo blijft; op Prinsjesdag verwacht zij slechts een uitwerking ‘op hoofdlijnen’ te presenteren.
Het NPLG had er onder andere voor moeten zorgen dat er eindelijk weer bouwprojecten op gang kunnen komen. Bouwend Nederland liet bij BNR al in niet mis te verstane woorden weten wat het van het schrappen vindt De bouwers noemen de minister iemand die met een bulldozer een huis naar beneden haalt, zonder bouwtekeningen voor een nieuw huis, zonder het contracteren van een aannemer en zonder het bestellen van bouwmaterialen.
Geen plan B
Ook veel boeren blijven in onzekerheid. Sinds het uitbreken van de stikstofcrisis in 2019 zitten er honderden zonder geldige natuurvergunning. Vanaf medio 2025 moeten provincies daarop gaan handhaven, wat in de praktijk vaak einde oefening zal betekenen voor die boerenbedrijven. Ook daarom is het zaak dat er haast wordt gemaakt met natuurherstel.
En daar komen de problemen rondom de derogatie nog bovenop. Dankzij deze uitzonderingspositie mochten Nederlandse boeren meer mest uitrijden dan veel van hun collega’s in het buitenland. Maar die uitzondering verdwijnt nu stapsgewijs. Nederlandse (melk)veehouders kunnen hun mest nu al veel lastiger kwijt, wat ze duizenden tot tienduizenden euro’s extra gaat
kosten. Verschillende belangengroepen en experts zeggen te vrezen voor een koude sanering. In de nadagen van zijn ministerschap presenteerde Piet Adema nog een crisisplan voor deze mestcrisis, zijn opvolger Wiersma wilde dat niet overnemen.
Wiersma en haar coalitiegenoten gooien het over een andere boeg. Zij willen ‘met lef’ aan de Europese Commissie vragen of de derogatie behouden kan blijven. Vragen staat vrij natuurlijk, maar heel kansrijk lijkt de poging van het kabinet vooralsnog niet. Zeker niet aangezien het NLPG dat het kabinet wil schrappen voor de Commissie juist een belangrijke reden was om in 2022 nog één keer over het hart te strijken en Nederland een uitzondering te geven.
Een plan B lijkt dit kabinet echter nog niet te hebben.
Met het schrappen van oud beleid zonder daar iets nieuws voor te bedenken, lijkt minister Wiersma af te stevenen op problemen met rechters, provincies, Europa, natuurorganisaties en lobbyisten. Wat dit de boeren nu precies oplevert blijft bovendien onduidelijk, behalve dat een enorme zak staatssteun van tafel is gehaald.
Ik vrees daarom dat mijn collega Jan gelijk heeft: het einde van deze crisis is nog lang niet in zicht, hij begint pas.
Heb een wijze week,
|
